شيخ احمد ديدات

<div dir="rtl" style="text-align: right;" trbidi="on"> <img height="320" src="https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/37/Sheijdeedat.jpg/250px-Sheijdeedat.jpg" width="284" /><br /> <h3> شێخ ئەحمەد دیدات لە ساڵی ١٩١٨ لە دێی تاد کشینار لە ویلایەتی سوارات لە ھیندستان لەدایک بووە و باوکی بەرگدروو بوو لەبەرنەبوونی کۆچی کرد بۆ خوارووی ئەفەریقا لەساڵانی بیستی سەدەی بیست دا. لەساڵانی پەنجادا یەکەم نووسینی بڵاوکردەوە بەناوی "ئایە پەرتوکی پیرۆز ووتەکانی خودان" پاشان چەندەھا نوسراوی تریشی بەسەرتاسەری دنیادا بڵاوکردەوە ئەمە بێجگە لە ( ٢٣٥ ) وتووێژ و وتار کە لە چەندەھا وڵاتی دنیادا داوێتی. لەساڵی ١٩٨٦دا خەڵاتیمەلیک فەیسەڵی جیھانی بۆ خزمەتی ئیسلامی وەرگرت لە بەر ئەو ڕۆڵە گرنگەی کە لە جیھاندا بینی بۆ خزمەتی ئیسلام، دیدات پاش ٣٣ جار ھەوڵ دان و داواکردن بۆ ژن ھێنان ڕِێی کەوت لەئافرەتێک بەناوی "حواْ حسێن" کە دوو کوڕ و کچێکی لێی بوو، یەکەمیان ئیبراھیمی کوڕیەتی کە لە ئەمەریکا یە و دووەمیان "ڕوقیە"ی کچێتی کە چەند ساڵ پێش وەفاتی خۆی مردووە، سێ یەمیان "یوسف"ە کەبەردەوام لەگەڵ باوکی بوو.<br />دیدات سەبارەت بە ڕێز گرتن لە ھاوسەرەکەی بە منداڵەکانی دەوت:<br />«ھەمووڕۆژێک دایکتان لە ژیاندا بێت لەگەڵماندا ئەو ڕۆژە ڕۆژی لە دایک بوون و جەژنمانە »<br />ئەمە بێجگە لەوەی کەبە ھاوسەرەکەی دەوت ( دایکی دایکان ).<br />لەساڵی ٢٠٠١ داکۆمەڵێ ڕۆژنامەنوسی ئەمەریکا سەردانیان کرد و لە پرسیارێکدا وتیان:<br />ئەگەر سەرۆکی ئەمەریکا بویتایە پاش ١١ی سێپتەمبەر چیت دەکرد؟ لەوەڵام داوتی:<br />«بە ئیسرائیلی جگەرگۆشەم دەوت کە دادوەر بێت لە گەڵ فەڵەستینیەکاندا و ئەوەنەکات کە ئێستا بەرامبە فەلەستینەکان دەیکات.»<br />ژیانی سەرەتایی[دەستکاری]<br />ناوی (ئه‌حمه‌د حوسه‌ین دیدات)ه‌، له‌ ساڵی ١٩١٨ی زایینی له‌ شاری (تادکیشنار) وولایه‌تی سوارات (ی هندیی) له‌ بنه‌ماڵه‌یه‌کی هه‌ژار و که‌مده‌ست له‌دایك بووه‌ . پاشان باوکی کرد بۆ (باشووری ئه‌فه‌ریقا) له‌ ماوه‌یه‌کی که‌م پاش له‌ دایک بوونی، کاتێک ته‌مه‌نی گه‌یشته‌ (٩) ساڵ دایکی وه‌فاتی کرد و ئه‌ویش کۆچی کرد بۆ لای باوکی له‌ ساڵی ١٩٢٧ی زاینی. قوتابخانه‌ی له‌ ته‌مه‌نی (١٠) ساڵی دا ده‌ست پێ کرد تاکو پۆلی شه‌شه‌می ته‌واو کرد، به‌ڵام له‌به‌ر که‌مده‌رامه‌تی و هه‌ژاری خێزانه‌که‌ی فشارێکی زۆری خسته‌ سه‌ر ئه‌وه‌ی که‌ نه‌توانێت به‌ ڕێک و پێکی بواری خوێندی ته‌واو بکات.<br />ماوەی چالاکی و کارکردن[دەستکاری]<br />ده‌ستی به‌ کارکردن کرد له‌ ساڵی ١٩٣٤ی زایینی و‌ خه‌ریکی فرۆشیاری بوو له‌ دووکانێکی خوارده‌مه‌نی، پاشان بوو به‌ شۆفێری ئۆتۆمۆبیلی بارگواستنه‌وه‌ له‌ کارگه‌یه‌کی که‌لوپه‌لی ناو ماڵ، پاشان وه‌ک کارمه‌ندێک نووسەر له‌ هه‌مان کارگه‌ دامه‌زرا، به‌ هۆی لێهاتن و جوامێری خۆیه‌وه‌ پله‌ی له‌ کارگه‌که‌ دا به‌رز بوویه‌وه‌ هه‌تا گه‌یشته‌ لێپرسراوی گشتی کارگه‌که‌ واتا پله‌ی بەڕێوبەر وه‌رگرت.<br />وه‌ له‌ کۆتای چله‌کاندا (ئه‌حمه‌د دیدات) توانی چه‌ند ده‌وره‌یه‌ك به‌ده‌ست بێنێت مه‌شقی سه‌ره‌تای بۆ پێهێنانی ده‌زگای (ڕادیۆ) وه‌ کاری ئه‌ندازیاری کاره‌بایی وه‌ کاروباری هۆنه‌ری تر له‌ و بواره‌دا، پاش ئه‌وی که‌ توانی پاره‌یه‌ک کۆبکاته‌وه‌ کۆچی کرد بۆ (پاکستان) له‌ ساڵی ١٩٤٩ی زاینی، بۆ ماوه‌کی له‌ و خه‌ریکی ڕێکخستنی کارگه‌ی چنین بوو. (ئه‌حمه‌د دیدات) توانی خێزان پێکوه بنێت و ببێته‌وه‌ خاوه‌نی دوو کوڕ و کچێک، پاشان (ئەحمد دیدات) بۆ جارێکی تر گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ (باشووری ئه‌فه‌ریقا) پاش سێ ساڵ بۆ ئه‌وه‌ی که‌ شوناس نامه‌ی ئه‌وێی له‌ ده‌ست نه‌دا. له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی که‌ له‌ دایک بووی ئه‌وێش نه‌بوو. به‌گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ (باشووری ئه‌فه‌ریقا) لێپرسراوی هه‌مان کارگه‌یان پێبه‌خشیه‌وه‌ که‌ له‌وه‌و پێش کاری تێدا ده‌کرد ئه‌ویش کارگه‌ی که‌لوپه‌لی ناوماڵ بوو. له‌ سه‌ره‌تای په‌نجاکاندا یه‌که‌م نوسراوی خۆی ده‌رکرد له‌ ژێر ناونیشانی : (پەرتوکی پیرۆز چی ووتوە دەربارەی پەیامبەری ئیسلام؟)، پاش ئه‌و کتێبه‌ی به‌ناوبانگترین نووسراوه‌ی تر خۆی ده‌رکرد له‌ ژێر ناونیشانی(ئایا کتێبی پیرۆز وته‌ی خوایه؟). له‌ ساڵی ١٩٥٩ی زاینی (ئەحمد دیدات) ده‌ستی له‌ کار کردن کێشایه‌وه‌ بۆ بانگه‌واز بۆ ئاینی ئیسلام ئه‌وه‌ بوو له‌و ماوه‌یه‌ دا بانگه‌شه‌ی گفتوگۆی ده‌کرد و داوای ڕوو به‌ڕوو بوونه‌وه‌ی ده‌رکرد ده‌رهێنای ڕاستی یه‌کان و پوچه‌ڵکردنه‌وه‌ی گۆمان و گومڕابوونه‌کان که‌ خاوه‌ن کتێبه‌ ئاسمانی یه‌کان دوای که‌وتوون و بونه‌ته‌ چه‌واشه‌ کردنی خه‌ڵک و وونکردنی ڕاستیه‌کان. له‌و ماوه‌یه‌ چه‌نده‌ها کۆڕی تایبه‌ت و گشتی گێڕاو له‌گه‌ڵ گه‌وره‌ پیاونی گاوڕ که‌ پێیان ده‌وترێت لەنموونەیان کلارک و جیمي سواجارت و ئەنیس شروش. (ئەحمد دیدات) هه‌ڵسا به‌ دامه‌زراندی په‌یمانگایه‌کی تایبه‌تی به‌ (ئاشتی) بۆ ده‌رکردنی بانگه‌واز کاری بانگه‌وازی کرد، وه‌ ڕێکخراوێکی کیشوه‌ری بۆ بانگه‌وازی ئیسلامی له‌ شاری (دیربان) له‌ (باشووری ئه‌فه‌ریقا). (ئه‌حمه‌د دیدات) توانیویه‌تی زیاتر له‌ (بیست) په‌ڕتوك بنوسێته‌وه‌ و له‌چاپیان بدات که‌ ئه‌مڕۆ به‌ ملیۆنه‌ها خه‌ڵک لێکۆڵینەوەی له‌سه‌ر په‌رتوکه‌کانی ئه‌که‌ن ، کاریگەری ئەم لەسەر مووسڵمانانی ئێستا ماوەو سوود لەکۆڕ و وتووێژەکانیشی وەردەگیرێت له‌سه‌ر ئه‌م کاره‌ جوامێری و ماندونه‌ناسانه‌ی شێخ (ئه‌حمه‌د دیدات) توانی خه‌ڵاتی (مه‌لیك فه‌یسه‌ڵی جیهانی) به‌ده‌ست بێنێت له‌ ساڵی ١٩٨٦ی زاینی _(جائزة الملک فیصل العالمیة لخدمة الإسلام).<br />مردن[دەستکاری]<br />نه‌خۆش که‌وتن و ماڵئاوای کردنی شێخ (ئه‌حمه‌د دیدات). له‌ ساڵی ١٩٩٦ی زاینی دا شێخ (ئه‌حمه‌د دیدات) توشی نه‌خۆشی (شه‌له‌ل) هات له‌ ته‌واوی ئه‌ندامه‌کانی به‌ته‌نها (ده‌ماغی) به‌ ساغ مابوو، له‌و کاته‌وه‌ ئیتر شێخ که‌وته‌ ژیر جێگاو نه‌یی توانی که‌ ده‌وام بدات به‌و بانگه‌وازه‌ ماندونه‌ناسه‌ی که‌ له‌ ڕێگای سه‌که‌وتنی وته‌ی حه‌ق و دینی ئیسلامی پیرۆز دا ده‌یکرد. له‌ وکاته‌ بوو که‌ له‌ (أسترالیا) گه‌ڕایه‌وه‌ وه‌ هه‌وڵی ئه‌وه‌ی ئه‌دا که‌ وه‌ڵامی ئه‌و نامانه‌ی ئه‌دایه‌وه‌ که‌ هاتبوو بۆی که‌ ڕۆژانه‌ ژماره‌ی نامه‌کان ئه‌گه‌یشته‌ (٥٠٠) نامه‌ بێجگه‌ چه‌نده‌ها ته‌له‌فۆنات که‌ بۆی ده‌کرا و وه‌ (فاکس) که‌ بۆی ده‌هات چ له‌ ڕێگای ته‌له‌فۆنه‌وه‌ یان له‌ ڕێگای تۆڕی ئه‌نته‌رنێته‌وه‌. وه‌ شێخ (ئه‌حمه‌د دیدات) زۆر به‌ شێوه‌یه‌کی جوان له‌گه‌ڵ خێزانه‌که‌یدا ئه‌یان توانی وه‌ڵامی ئه‌و نامه‌ و وته‌ و نوسراوانه‌ بداته‌وه‌ که‌ ڕووی تێ ده‌کردن وه‌ زمانێکی تایبه‌تیان هه‌بوو بۆ وه‌ڵام دانه‌وه‌یان. وه‌ له‌ و ده‌مه‌ی که‌ توشی (شه‌له‌ل)ه‌که‌ هات خێزانه‌که‌ی که‌ ناوی خاتوو(حوا) بوو زۆر خزمه‌تی ده‌کردن وه‌ به‌ده‌ور و پشتی دا ده‌هات هه‌تا ئه‌و کاته‌ی که‌ ماڵئاوای بکات و دونیا به‌ جێ بهێلێت، به‌ڵام پێش وه‌فاتی شێخ (ئه‌حمه‌د دیدات) نێرایه‌ وڵاتی عه‌ره‌بی سعودیه‌ بۆ چاره‌سه‌ر کردن، وه‌ بۆ ماوه‌یه‌ چاره‌سه‌ر کرا له‌وێ پاشان گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ (باشووری ئه‌فه‌ریقا) وه‌ بۆ دوا جار له‌وێ ماڵ ئاوای کرد له‌ به‌رواری (٠٨/٠٨/٢٠٠٥) له‌ ته‌مه‌نی (٨٧) ساڵیدا له‌ ماڵه‌که‌ی خۆی له‌ ناوچه‌ی (فیرولام) له‌ ئیقلیمی (کوازولوناتال) له‌ (باشووری ئه‌فه‌ریقا) دا له‌ دوای ئه‌و ماوه‌یه‌کی درێژ که‌ به‌ نه‌خۆشی مابوه‌وه‌، شێخ (ئه‌حمه‌د دیدات) هه‌تا هه‌تایه‌ بووه‌ به‌ڵگه‌یه‌ک له‌سه‌ر (نه‌صراییه‌کان).<br />پەرتووکەکانی ئەحمەد دیدات[دەستکاری]<br />باشترین پەرتووکەکانی:-<br />کتێبی پیرۆز چی ووتووە دەربارەی پەیامبەری ئیسلام؟<br />ئایە کتێبی پیرۆز ووتەکانی خودان؟<br />هەڵبژاردە The Choice<br />قورئان ، وە موعجیزەکانی قورئان<br />مەسیح لە ئیسلامدا<br />عەرەب و جوولکە شەڕ یان ئاشتی؟<br />مەحەممەد گەورەترینە Muhammad The Greatest</h3> <br /></div>

شيخ احمد ديدات

شێخ ئەحمەد دیدات لە ساڵی ١٩١٨ لە دێی تاد کشینار لە ویلایەتی سوارات لە ھیندستان لەدایک بووە و باوکی بەرگدروو بوو لەبەرنەبوونی کۆچی کرد بۆ ...

Read more »

زياني محمد عه لي كلاي

<div dir="rtl" style="text-align: right;" trbidi="on"> <h3 style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhPuKg9lozleiZK_R8Y9EFbIbfNq2DkjMmx8w-MVI8PbJWFQ-K_Xm2aUIoDKIGP05Km5r7tn9lVTvz1xeecgBhTrDd9dASptESJ3MmOi13Up2mTQDkZeZLELzK6V9QL9U4vd1fUSGEV0r6-/s1600/220px-Muhammad_Ali_NYWTS.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhPuKg9lozleiZK_R8Y9EFbIbfNq2DkjMmx8w-MVI8PbJWFQ-K_Xm2aUIoDKIGP05Km5r7tn9lVTvz1xeecgBhTrDd9dASptESJ3MmOi13Up2mTQDkZeZLELzK6V9QL9U4vd1fUSGEV0r6-/s1600/220px-Muhammad_Ali_NYWTS.jpg" /></a><span style="color: #660000;">کازیە‌س مارسیلوس کلای ناسراو بەموحەمەد عەلی کلای لە ١٧ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٤٢ لە شاری (لویسڤیڵ) لە ولایەتی (کێنتوکی) لە دایک بووە، باوکی کە ھەڵگری ھەمان ناو بوو (کازیەس مارسیلوس کلای) کاری بۆیاخکردنی دەکرد و دایکی ئۆدێسا گرادی کلای وەک کارگوزار کاری دەکرد. لە ساڵی ١٩٦٣دا ھاتە سەر ئاینی ئیسلام و ناوی خۆی گۆری بە موحەمەد علی کلای وە لەساڵی ١٩٧٥ بووە ھاتەر سەر مەزھەبی سوننە و ناوبراو زیاتر بەناوی موحەمەد عەلی کلای ناوبانگی دەرکرد لەجیھاندا.</span><span style="color: #660000;"><br /></span><span style="color: #660000;">ژیانی وەرزشی[دەستکاری]</span><span style="color: #660000;">موحەمەد علی کلای لە تەمەنی ١٢ ساڵیدا دەستی کرد بە وەرزشی بۆکسێن، بۆ ماوەی ٤ ساڵ لای راھێنەر (چەک بۆداک) راھێنانی بۆکسێنی کردوە، لە ساڵی ١٩٦٠ لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا بەشداری یارەکانی ئۆڵۆمپی کردوە و مەدالیای زێری بەدەست ھێناوە، بەپێی ژیاننامەکەی کە لە لایەن خۆیەوە نوسراوە لە ساڵی ١٩٧٥ مەدالیاکەی ھەڵداوەتە روباری (ئۆھایۆ)وە، بەپێی وتەکاتی ھۆکارەکەشی دەگەڕێتەوە بۆ پێنادی کارێکی چێشتخانەیەک بەھۆی رەگەزپەرستیەوە، پاشان لە یاریەکانی ئۆڵۆمپی ١٩٩٦دا شەرەفی داگرساندنی ئاگری ئۆلۆمپی پێدرا و وەک نیشانەیەک بۆ بەرەنگاربوونەوەی رەگەزپەرستی مەدالیایکی زێڕی پێبەخشرا.</span><span style="color: #660000;"><br /></span><span style="color: #660000;">موحەمەد علی کلای داھێنەری شێوەیەکی نوێی بۆکسێن بوو کە لەو کاتەدا بەتەواوەتی نوێ بوو، کاتێک بەرەنگاری یاریزان دەبووەوە دەستەکانی نزم دەگرت و بەمەبەستی بەرگری کردن تەنھا پشتی بە خێرایی پێیەکانی و لەشی دەبەست نەک پاراستنی سەری بە دەستەکانی کە لەوکاتەدا زۆر بەربڵاو بوو، باڵای ١٩١ سم بوو کە باڵایەکی زۆر گونجاوە بۆ یاریزانی بۆکسێن.</span><span style="color: #660000;"><br /></span><span style="color: #660000;">موحەمەد علی کلای کەسێکی ئاشتیخواز و دژ بە رەگەزپەرستیبوو، تەنانەت لە ساڵی ١٩٦٧دا خرایە زیندانیەوە بەھۆی ئامادەنەبوونی بۆ خزمەتکردنی سوپای ئەمەریکی و بەشدارینەکردنی جەنگی (ئەمەریکا-ڤێتنام).</span><span style="color: #660000;"><br /></span><span style="color: #660000;">موحەمەد علی کلای لە لایەن جیھانی وەرزشیەوە بە باشترین یاریزانی مێژووی بۆکسێن دەناسرێت، لە ژیانی وەرزشیدا ٦١ یاری بردۆتەوە و تەنھا ٥ جار دۆڕاوە و ھیچ کات بەرامبەر نەبووە. دەستکێشەکانی لە مۆزەخانەی (سمیسۆنیان) ی بەناوبانگی ئەمەریکیدا پارێزراوە.</span><span style="color: #660000;"><br /></span><span style="color: #660000;">لە ساڵی ١٩٨١ وازی لە وەرزشی بۆکسێن ھێنا و بڕیاری دا پێ بتێتە جیھانی سیاسەتەوە، لە ساڵی ١٩٨٤دا تووشی نەخۆشی (پارکینزۆن) بوو، پاشان لە ساڵی ٢٠٠٥دا مەدالیای ئاشتی پێشکەشکراوە لە لایەن (جۆرج بوش) ی سەرۆکی ویلایەتە یەگرتوەکانی ئەو کاتە. لێ ئێستادا خانەنشین بووە و باوکی ٧ کچ و ٢ کوڕە.</span></h3> </div>

زياني محمد عه لي كلاي

کازیە‌س مارسیلوس کلای ناسراو بەموحەمەد عەلی کلای لە ١٧ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٤٢ لە شاری (لویسڤیڵ) لە ولایەتی (کێنتوکی) لە دایک بووە، باوکی...

Read more »

زياني هيتله ر

<div dir="rtl" style="text-align: right;" trbidi="on"> <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjaXtsDS21sDASmESLywjT7AETOi3NthpnJ6SnyztvVt4ircF9u2uwLYZhwUO4H6n4b-oBHdCuFMkjyLydEt9lFZywPt4RKN4MwFM34cFVVRJIfghbeg0uc5cSJR1_x_Nxobas8nPPHrt-Z/s1600/200px-Bundesarchiv_Bild_183-H1216-0500-002%252C_Adolf_Hitler.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="200" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEjaXtsDS21sDASmESLywjT7AETOi3NthpnJ6SnyztvVt4ircF9u2uwLYZhwUO4H6n4b-oBHdCuFMkjyLydEt9lFZywPt4RKN4MwFM34cFVVRJIfghbeg0uc5cSJR1_x_Nxobas8nPPHrt-Z/s200/200px-Bundesarchiv_Bild_183-H1216-0500-002%252C_Adolf_Hitler.jpg" width="131" /></a></div> <h3 style="text-align: right;"> <span style="color: #660000;">ئادۆڵف ھیتلەر (١٨٨٩-١٩٤٥پ.ز) پێشەوای پارتی نەتەوەیی سۆسیالیستی ئەڵمانیا ناسراو بە (ئاڵمانیای نازی) و ڕابەری ئەڵمانیا لە سەردەمی دەسەڵاتداری پارتی نازی لە ساڵانی ١٩٣٣ ھەتا ١٩٤٥ بووە.</span><span style="color: #660000;">ھیتلەر لە شەڕی جیھانی یەکەم‌دا سەرباز بوو و لە ساڵی ١٩٢٠ بوو بە ئەندامی پارتی نازی لە ١٩٢١ دا بووە سەرۆکی پارتەکە.</span><span style="color: #660000;">بەبۆنەی بەشداری لە کوودەتای سەرنەکەوتووی ساڵی ١٩٢٣ ماوەیەک لە بەندیخانە بووە. بە پەرەپێدانی بیرۆکەی نیشتمان پەرەستی و دژایەتی بەرامبەر بە کۆمۆنیزم و جووەکان و ھەروەھا لێدوانە پڕھەستەکانی بۆ جەماوەر و کاربەدەستان، ‌لە سەرانسەری ئەڵمانیا پشتیوانی بۆ خۆی ساز کرد. لە ١٩٣٣ دا بووە سەرۆک وەزیران و زۆر بە ‌خێرایی دیکتاتۆری بنیات نا. ھێندەی ماوە نەخایاند ئەڵمانیا لە بواری سۆپا و پێشکەوتنەکانی سەنعەت بووە یەکێک لە زل‌ھێزەکانی ئەورووپا. ئاڵمانیا ساڵی ١٩٣٩ بە مەبەستی داگیر کردن ئوتریش ھێرشی کردە سەر چەکوسڵەڤاکیا و پۆلەندا ھەر بۆیە بەڕیتانیا و فەڕەنسا شەڕیان لەگەڵ ئەڵمانیا دەست پێ‌کرد. ئەوە بوو جەنگی جیھانی دووەم دەستی پێ‌کرد. ئاڵمانیا و پشتیوانەکانیان، ھێزەکانی میحوەر و فەڕەنسا و بەڕیتانیا ھێزی ھاوپەیمانان بوون. لە سێ ساڵ‌دا ھێزەکانی میحوەر زۆرینەی بەشەکانی ئەورووپا و ڕۆژھەڵات ئاسیا و باکووری ئەفریقایان داگیر کرد بەڵام لە ساڵی ١٩٤٢بەدواوە ھاوپەیمانەکان دەستیان کرد بە وەرگرتنەوەی وڵاتە داگیرکراوەکان و لە ١٩٤٥ دا ئەڵمانیا لە ھەموو لاوە دەوری گیرابوو و لە کاتی گرتنی شاری بەرلین ھیتلەر بە فیشەکێک خۆی ئەکووژێت.</span><span style="color: #660000;">بەرپرسایەتی جەنگی جیھانی دووەم بە تەواوی لە ئەستۆی ھیتلەر ئەزانن. ئەو شەڕە کووژراو و بریندارێکی زۆری لێ‌کەوتەوە. زۆرترین ژمارەی کووژراوەکان کۆشتنی بە کۆمەڵی جووەکان ئەزانن کە تێیدا نزیکی ٦ ملیۆن کەس کووژران و سووتێنران. ئەو ڕووداوە بە جینۆسایدی ھۆڵۆکۆست ناو ئەبەن.</span><span style="color: #660000;"><br /></span><span style="color: #660000;">ڕووپۆشی ڕۆژنامەیەک دوای مردنی ھیتلەر</span><span style="color: #660000;"><br /></span><span style="color: #660000;">پێرست  [بیشارەوە] </span><span style="color: #660000;">١ ژیانی</span><span style="color: #660000;">٢ ھیتلەر و چۆنیەتی ھاتنە ناو دەسەڵات</span><span style="color: #660000;">٣ پارتی نازی و بیروباوەڕەکانی</span><span style="color: #660000;">٤ سەرچاوەکان</span><span style="color: #660000;">ژیانی[دەستکاری]</span><span style="color: #660000;">ھیتلەر لە ٢٠ی نیسانی ساڵی ١٨٨٩ لە گوندی برۆنۆی سەر بە نەمسا کە شارۆچکەیەکی بچووکە و دەکەوێتە بەری ڕووباری ئالان کە لە ئەڵمانیاوە ھەڵدەقوڵێت و لەسەردەمی فرانسۆ جۆزیفدا لە دایک بووە. باوکی فەرمانبەر بوو لە فەرمانگەی گومرگ و دایکیشی ئافرەتێکی دڵ و دەروون پاک و لە خواترس بووە وە خۆشەویسترین کەسی ھیتلەر بووە ، ھیتلەر لە مناڵیدا لە ژیانێکی ناھەموار و چەرمەسەریدا ژیاوە باوکی زۆر توندووتیژ بووە لە ھەڵسوکەوتیدا و ھیتلەر دانی بەودا ناوە کە لە ھەرزەکاریدا توشی توندووتیژی بۆتەوە لەلایەن باوکیەوە، دوای چەند ساڵێک ھیتلەر بۆ بەڕێوبەری کارەکانی گێڕایەوە کە بەڵێنی بە خۆی دابوو کە جارێکی تر ناگرێت ئەگەر ھاتوو ڕووبەڕووی توندوو تیژی بۆیەوە لەلایەن باوکیەوە و ئەمەش بەھێزیی ھیتلەر دەردەخات ھەر لە مناڵیەوە. زۆر لە مێژووناسان لەو باوەڕەدان کە ئەو توندو تیژیەی باوکی ھیتلەر ئەینواند بەرامبەر ھیتلەر و دایکی کە دواتر ھیتلەر زۆر بە واقیعیانەوە باسی کردووە ئەمانە ھەمووی کاریگەر بوونە بۆ دروستکردنی کەسێتی ھیتلەری توندوتیژ، پاشان خیزانەکەی چوونەتە شاری لینز و لەوێ نیشتەجێ بون، ھیتلەر خوێندکارێکی سەرکەوتو بووە لە قوتابخانەکەی، بەڵام لە یەکەم ساڵی ناوەندیدا دەرنەچوە کە لە قوتابخانەی دواناوەندیی ڕیاڵشوڵ کە لەشاری لینز بوە، ھیتلەر لە ھەمان پۆل بووە کە لودڤیگ ڤیتگنشتاینی تێدا بوە کە یەکێک بوە لە فەیلەسوفە بەناوبانگەکانی سەدەی بیستەم کە کاریگەری تەواوی ھەبو بەسەرڕوداوەکانی ئەوسەردەمەدا. وە ھیتلەر ھۆکاری دواکەوتنی لە قوتابخانە ئەگەڕێنێتەوە بۆ ئەوەی کە چەندین جار بەرەنگاری باوکی بۆتەوە کە ئەیویست بیکات بە فەرمانبەر لە گومرگ بەڵام ھیتلەر ئاواتی ئەوە بوە ببێت بە وینەکێش. باوکی لە ساڵی ١٩٠٣ کۆچی دوایی کردوە و سەرەڕای مردنی باوکی بەڵام ھیتلەر ھیچ ئاستی بەرز نەبۆتەوە لە قوتابخانەدا و لە تەمەنی شانزە ساڵیدا وازی لە خوێندن ھێناوە بێ ئەوەی ھیچ بڕوا نامەیەک بەدەست بێنێت. لە کتێبی کیفاحی ھیتلەر باوەڕ بونی بە نەتەوەیی ئەڵمانی ئەگەڕێنرێتەوە بۆ ساڵانی ھەرزەکاری خۆی کە لەو کاتەدا یەکێک لە کتێبەکانی باوکی خوێندبۆوە دەربارەی جەنگی نێوان فەرەنسا و پرۆسیا کە وای لێکرد بوو پرسیار دەربارەی ئەو ھۆکارانە بکات کە بۆچی باوکی و زۆر لە وانی تر کە ئەڵمانین و لە ڕەچەڵەکدا نەمساوین شکست بێنن لە پاراستنی ئەڵمانیا لە کاتی جەنگدا. لە ساڵی ساڵی ١٩٠٥ ەوە لە ھەتیوخانەدا ژیانی بەسەر بردوە لە ڤییەنا کە لەلایەن حکومەتەوە سەرپەرشتی کراوە و دوو جار داوای پێشکەش کردوە بۆ وەرگیران لە ئەکادیمیای ھونەرە جوانەکان لە ساڵانی ١٩٠٧ و ١٩٠٨ بەڵام ڕەت کراوەتەوە بەھۆی ئەوەی بەھرەی وێنەکێشانی تیادا نەبووە و پێیان وتوە کە بەھرەکانی زیاتر لە ئەندازیاری تەلار سازیەوە نزیکە. لە ئابی ساڵی ١٩١٤ کە جەنگی جیھانی یەکەم دەستی پێکرد لە کاتێکدا کە ھەموو جیھان دڵ تەنگ بوون بە ھەڵگیرساندنی جەنگ بەڵام ھیتلەر خۆشحاڵ بوو چونکە بەو ھۆیەوە دەەیتوانی خۆی ناونوس بکات لە سوپای ئەڵمانیا دا.ھیتلەر بوو بە سەرباز و لە ھێزی شانزەی یەدەکی باڤاریا کە بە ھێزی لیست ناسرابوو بە ھۆی سەرکردەی ھێزەکەوە.وە کارەکەی ترسناکترین کار بووە و چەندین جار دوچاری مەترسی کوشتن و لە ناوچون بووەوە بەھۆی ئەوەی کە پۆستەچی سوپا بووە و لەگەڵ کۆتایی ھاتنی جەنگدا پلەی جیفریتری وەرگرتووە کە دەکاتە جێگری عەریف لە سوپای بەڕیتانی. ھیتلەر لە زۆربەی شەڕەکانی بەرەی ڕۆژئاوادا بەشداری کردوە وەک شەڕی پێرسی یەکەم و سوم و ئاراس و پاسکیندایلی. ھیتلەر دوو مەدالیای ئازایەتی وەرگرتووە کە یەکێکیان مەدالیای خاچی ئاسنی لە پلەی دووەم ساڵی ١٩١٤ و مەدالیای خاچی ئاسنی لە پلەی یەکەم کە لە ساڵی ١٩١٨ دا وەری گرتوە ئەمەش زۆر بەکەمی ڕو ئەدات کە ئەفسەرێک لە پلەی جیفریتر وەری بگرێت سەرەڕای ئەوەش پلەی بەرزنەکرایەوە بۆ پلەی ئونتیرۆفیزێر کە یەکسانە بە پلەی عەریف لە سوپای بەڕیتانی. وە ھۆکاری بەرز نەکردنەوی ئەگەڕیتەوە بۆ ئەوەی کە سەرکردەکانی ھێزەکەی باوەڕیان وابوو کە سیفاتی سەرکردەییان تێدا بەدی ناکرێ و ھەندێک مێژوونوسان ھۆکارەکەی دەگێڕنەوە بۆ ئەوەی کە ھاوڵاتیەکی ئەڵمانی نەبووە.ھیتلەر بەشداری جەنگی جیھانی یەکەمی کردوە و پاشان لە ساڵی ١٩٢٣دا سەرکردایەتی ٢٠٠٠ سەربازی لە ئەندامانی ھێزی گەردەلوولی کرد بۆ داگیر کردنی ھەرێمی باڤاریا و گۆڕینی حکومەتی ئەوکاتە بەڵام ھەوڵەکانی سەرکەوتو نەبوو دەسگیرکرا و بە تاوانی ناپاکی بۆ ماوەی پێنج ساڵ حوکم دراو ھەر لە زینداندا کتێبێکی نووسی بە ناوی (خەباتی من) کە تێیدا ھەموو بیروبۆجونوی خۆی بۆ داھاتوی ئەڵمانیا نووسیوە و پاش نۆ مانگ ئازاد دەکرێت و سەر لە نوێ دەست دەکاتەوە بە دروست کردنەوەی پارتەکەی و درێژە بە خەباتی خۆی ئەدات لە پێناو ئەڵمانیادا و تاکولە مانگی ئابی ساڵی ١٩٤٣ بوە بە سەرۆکی وڵات و دەسەڵاتی گرتۆتە دەست زۆری پێنەچوو جەنگی دوەمی جیھانی ھەڵگیرساند کەئەڵمانیا ھاوپەیمان بوو لەگەڵ ئیتالیا و ژاپۆن بەرامبەر ھاوپەیمانێتی سۆڤیەت و بەریتانیا و فەڕەنسا و ئەمریکا کە بوە ھۆی کوژرانی ٥٠-٦٠ ملیۆن کەس و کاول کردنی چەندەھا وڵات جەنگەکەش بە شکستی ئاڵمانیا و ھاوپەیمانەکانی کۆتایی ھاتوو دوای شەڕ و کوشتارێکی زۆر کە ملیۆنەھا کەس کوژرا ھیتلەر کۆتایی ھات و بۆ یەکەم جاریش چەکی ئەتۆمی لە جیھاندا بەکار ھێنرا. وە لە ڕێکەوتی ٣٠/٤/١٩٤٥ پاش دۆڕاندنیان لە جەنگی دووەمی جیھانیدا لە بەرلین لە ژێر بینای حکومەتتدا خۆی و ھاوسەرەکەی کە ناوی ئیڤا براون بوو کە چەند کاتژمێرێک پێش ئەوەی خۆیان بکوژن مارەی بڕی بوو خۆیان کوشت و پاش حەوت ڕۆژ ئەڵمانیا خۆی دا بەدەستەوە، ئیڤا نزیکترین ئافرەت بوو لە ھیتلەرەوە و لە ھەموشیان خۆشتری دەویست و لە ھەموشیان زیاتر لە ئەقڵیەت و ڕەفتاری ھیتلەر تێدەگەیشت و تاکە ئافرەتیش بوو کە ڕازی نەبو بە جێھێشتنی ھیتلەر لە کۆتای دەسەڵاتیدا وپێکەوە خۆیان کوشت.</span><span style="color: #660000;">ھیتلەر و چۆنیەتی ھاتنە ناو دەسەڵات[دەستکاری]</span><span style="color: #660000;">لەدوای کۆتایی ھاتنی جەنگی جیھانی یەکەم ھیتلەر ئەگەڕیتەوە بۆ ئەڵمانیا و بەشداری لە مەراسیمی ناشتنی سەرۆکی باڤاری کیرت ئیسنەردا دەکات کە لەو کاتەدا تیرۆر کرابوو. ھیتلەر لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩١٩ دا بوە بە سیخوڕ لە پۆلیسی ئەڵمانیدا کە سەر بەدەزگای زانیاری ھێزی بەرگری نیشتیمانی بوو بۆ ئەوەی بتوانێت کاریگەری بکاتە سەر سەربازەکان و بچێتە ناو پارتە بچوکەکانەوە ئەو پارتانەی کە کاریگەریان ھەیە بۆسەر کۆماری وایمار و بە تایبەتی پارتی کرێکارانی ئەڵمانی. وە کاتێک ھیتلەر بۆ سیخوری چوە ناو پارتی کرێکارانی ئەڵمانیاوە بینی کە ئەوە کۆبونەوەیەکی بێ مانایە لە نێوان نزیکەی ٢٥ پیاودا لە مەیخانەیەک بە ناوی (ستیرنیکردباد)بۆ مەی خواردنەوە کۆبونەتەوە و ھیچ کاریگەریەکی لەسەر ھیتلەر نەبوو، پاشان ئەنتۆن دریکسلەری ناسی کە دروستکەری قفڵ بوو کە دەتوانرێت بە دامەزرێنەری سەرەکی حزبەکە دابنرێت کە لەو کاتەدا لە کۆگای ھێلی شەمەندەنەفەر کاری دەکرد پاشان ھیتلەر زۆر سەرسام و کاریگەر بو بە بیر و باوەڕەکانی دامەزرێنەری پاڕتەکە کە بەرپەرچ و دژایەتی سامی و سەرمایەداری و بیر و باوەڕی شیوعیەتی دەکرد کە ئەم بیرو باوەڕە پشتگیری دەکرد بۆ بونی حکومەتێکی سەرکەوتو، کە ئەم ھزرە لە پرۆگرامی سۆسیالیستی غەیرە یەھودیەوە وەرگیراوە. ئەنتۆن دیرکسلەر کریکارێکی تەمەن ٣٥ ساڵ بوو کە دەربارەی کۆمۆنیست و یەھودیەکان ھەمان ڕای ھیتلەر ھەبوو ئەویش لەو باوەڕەیا بوو کە یەھودیەکان ھۆکاری زۆرێک لەو باوەڕە شۆڕش گێڕانەیەن کە زیانیان گەییاندووە بە ئەڵمانیا ئەو توانا بەھێزەی کە ھیتلەر لە وتارداندا ھەیبووە بۆتە جێی سەرەنجی ئەنتۆن دریکسلەرو کە داوای لە ھیتلەر کردوە بێتە ناو پارتەکەوەو بووە بە ئەندامی ژمارە پەنجاو پێنجەھەمین لە حیزبەکەدا و ھەروەھا بووە بە ئەندامی حەوتەمی لیژنەی جێبەجێکاری پارتەکە، وە دوای تێپەڕ بونی چەند ساڵێک ھیتلەر ئەوەی بڵاو کردەوە کە دامەزرێنەری حەوتەمی حیزبەکە یە. ھیتلەر چاوی دەکەوێت بە دیتریش ئیکارت کە یەکێک بوە لە دامەزرێنەرە یەکەمینەکانی پارتەکەو ھەروەھا ئەندام بوو لە کۆمەڵەی نھێنی کە بە سول سۆسیتی ناسرا بوو.وە. ئیکارت بوە بە مامۆستای ھیتلەر کە فێری چۆنێتی لەبەرکردنی جل و بەرگو قسەکردنی کردووە و ناساندوێتی بە ژمارەیەکی فراوانی خەڵکی، وە بۆ زیادکردنی ھەوادارانی پارتەکە ھەستا بە گۆڕینی ناوی پارتەکە بۆ پارتی کرێکارانی سۆسیالیستی نیشتیمانی ئەڵمانیا. ھیتلەر لە ئازاری ساڵی ١٩٢٠ خزمەتی سەربازی تەواو کردەو بەردەوام پشتگیری ئەندامانی دەستەی باڵای پارتەکەی بەدەس دەھینا بۆ بەژداری کردن لە کارو چالاکیەکانی پارتەکەدا،وە لە سەرەتاکانی ‌ساڵی ١٩٢١ دا ھیتلەر بە شێەوەیەکی باش توانی وتار لەبەرامبەر جەماوەرێکی زۆر بدات.ناوبانگی ھیتلەر بە خراپی بڵاو بۆیەوە بەھۆی بەھێزی کەسایتیەوەی و وتارە تەندو تیژو شەڕەنگێزانیەکانیەوە. پارتەی کرێکارانی ئەڵمانی بارەگایەکی لە ساری میونیخ دامەزراند کە لەو کاتەدا میونیخ شوێنێکی گونجاو بوو بۆ ئەو کەسانەی کە بانگەشەی نەتەوایەتی ئەڵمانیان ئەکرد کە لە نێوانیاندا چەندین ئەفسەری باڵای تێدا بوو کە دژی شیوعیەت بون و پستگیری کۆماری فایمەریان دەکرد کە کۆماریک بوو لەساڵانی ١٩١٩ بۆ ١٩٣٣ دامەزرا لە ئەنجامی دۆراندنی ئەڵمانیا لە جەنگی یەکەمی جیھانیدا،، وە بە تێپەر بوونی کات ھیتلەر توانی سەرەنجی ھەموو کەسایەتی ھو ئەفسەرە بەناوبانگەکان بۆخۆی ڕابکێشیت بۆ بەدیھێنانی ئامانجەکانی. پارتەکەی ھیتلەر پۆستی دەستەی جێبەجێ کاری پارتەکەیان بە خشی بە ھیتلەر بەھۆی بەھێزی و توند ڕەوی کەسایتی ھیتلەرەوە،دوا بەدوای ئەوە چەند کەسانێک لە پارتەکەدا ھەستان بە دروستکردنی ھاوپەیمانیەک لە نێوان خۆیاندا لە شاری ئۆکسبۆرگ دژی ھیتلەر،ئەمەش ھیتلەری ناچار کرد بە گەڕانەوە بۆ میونیخ بۆ ڕوبەڕو بونەوەی ئەو ھێرشە توندانەی کە لە کۆتایدا بوە ھۆی دەس لەکار کێشانەوەی بە فەڕمی لە پارتەکە لە ١١ ی تەموزی ساڵی ١٩٢٠ داو ھەرچەندە ئەوان باش ئەیانزانی کە واز ھێنانی ھیتلەر مانای کۆتایی ھاتنی پاارتەکەیە بەھۆی ئەو کەسایەتیە بەھێزەی کە ھەی بوو لە پارتەکەدابەڵام دژایەتیان کرد. ھەرچۆنێک بێت ھیتلەر بڕیاریدا بگھڕێتەوە پارتەکە بەڵام بە مەرجی ئەوەی بچێتە جێگەی دریکسلەری سەرۆکی پارتەکە بە ھۆی کە ھیتلەر کەسێک بو جەماوەرێکی زۆری ھەبوو. پاش ئەوەی کە ھیتلەر ھاتەوە ناو پارتەکەی وردە وردە پارتەکە بەرەو پیشەوە چو تاکو لە ھەڵبژاردنە پەرلەمانیەکانا بەژداری دەکردو لە ھەڵبژاردنی مانگی ٩ی ساڵی ١٩٣٠ دا کە پارتە کۆماریەکان سەرکەوتنیان تێدا بەدەس ھێنا و پارتی نازی توانی لە پڕ بوژانەوەیەکی گەورە بە خۆیەوە ببینێت پاش سەرکەوتنی بە ڕێژەی %١٨.٣ لە ھەڵبژاردنە پەرلەمانیەکەدا و بەمەش پێگەی پارتەکە لە نۆھەمین بچوکترین پارتی پەرلەمانەوە بۆ دووەم گەورەترین پارتی پەرلەمان سەرکەوت، وە پاشان ھیتلەر ویستی خۆی کاندید بکات بۆ سەرۆکایەتی ولات، ھەرچەندە ھیتلەر لە ساڵی ١٩١٣ وە نەمسای جێ ھێشتبوو بەڵام نەیتوانیبوو ناسنامەی ئەڵمانی وەربگرێت بۆیە ئەم ھۆکارە بوە ڕێگر لەبەردەم خۆ ھەڵبژاردنی ھیتلەر بۆ ھەڵبژاردنە سەرۆکایەتیەکان. وە لەو کاتەدا حکومەتی ویلایەتی برونسویک کە ژمارەیەکی زۆر لە نازیەکان ئەندام بون تێیدا ھەستان بە دانانی ھیتلەر لە پۆستێکی کارگێڕی بچوک بۆ ئەوەی کە بتوانێت وەک و ھاوڵاتیەک ناسنامەی ئەڵمانی وەربگرێت، وەلەو کاتەدا حکومەتی ئەڵمانیا بڕیاری پێدانی ناسنامەی بە ھاوڵاتیان دەرکرد و دواجار ھیتلەر توانی ناسنامەی ئەڵمانی وەربگرێت و ھیچ بەربەستێک نەما لەبەردەمیدا کە ڕێگر بێت بۆ کاندید کردنی بۆ سەرۆکی وڵات. لە کۆتایدا ھاوڵاتیە ئەڵمانیە تازەکە ھەستا بە کاندید کردنی زۆی بۆ سەرۆکایەتی ولات لە ھەڵبژاردنەکاندا لە دژی ھیندنبێرگ کە لایەنگریەکی زۆری لە نەتەوایتیەکان و کۆماریەکان و کاسۆلیکەکان و جموریەکانی بەدەس ھێنابوو ھەروەھا پشتیوانی پارتە کۆمەڵایەتی و دیموکراتیەکانیشی بەدەسھێنا بوو. ھەروەھا لەو ھەڵبژاردنەدا کاندیدی پارتی شیوعی و کاندیدی پارتی چەپی تیابوو کە سەربە کۆمەڵەی توندڕەوەکان بوو. لە کاتی بانگەشەی ھەڵبژاردنەکاندا ناوی ھیتلەر بەسەر ئەڵمانیادا بڕا،ئەم نازناوەش نیشانەیەک بوو بۆ تەماحی ھیتلەر بۆ دیکتاتۆری لە لایەک و نیشانەیەکیش بوو بۆ ئەو بانگەشە سەرکەوتوەی ھیتلەر کە بە ئاسمانی ئەڵمانیادا بڵاو بۆیەوە،ھیتلەر ھەستا بە وتار دان و کۆکردنەوەی لایەنگران بۆخۆی و کە لە ڕۆژێکدا لە دوو ناوچە وتاری دەدا ئەمەش سیاسەتیک بوو کە بۆ یەکەم جار بوو کەسێک بەکاری بێنێت و زۆر سەرکەوتو بوو. پاش ڕاگەیاندنی ئەنجامەکان ھیتلەر پلەی دوەمی بەدەس ھێنا بە ڕێژەی %٣٥ ی دەنگەکانی بەدەس ھێنا لە ھەڵبژاردنی دووەم لە مانگی نیسان ، سەرەڕای جیا کردنەوەی ئەنجامەکان و بردنەوەی ھیندنبێرگ بەڵام ھیتلەر وەک و ڕکەبەرێکی سەرەکی دەرکەوت و نەدەکرا ئیتربەھیچ جۆرێک غافڵ بکرێت لە گۆرەپانی سیاسی لە ئەڵمانیادا. پاش ماوەیەک ھیتلەر بە ڕاوێژکار دیاری دەکرھیت و دواتر دەبیت بە سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران، وە لە مانگی ٨ی ساڵی ١٩٣٤ دا سەرۆکی وڵات پاول ڤۆن ھیندینبۆرگ کۆچی دوای کردو لە بری ھەڵبژاردنی سەرۆکێکی نوێ ئەنجومەنی وەزیران کە لەلایەن ھیتلەرەوە سەرۆکایەتی دەکرا بڕیاریدا بە دانانی ھیتلەر بە سەرۆکی نوێی وڵات چونکە وادانرا کە ھیتلەر سەرکردەو ڕاوێژکاریش بوە و سەرۆکی وڵاتیشە،وە ھەروەھا ھیتلەر ھەستا بە گۆڕینی دەستورو بەو شێوەیە ھیتلەر بوە سەرۆکی دادگای باڵاو سەرۆکی وڵاتیش تاکو ئەو کاتەی کە ھەڵبژاردنیکی نوێ ئەنجام دەدرێت.بەڵام ھیتلەر سەرجەم یاساکانی گۆڕی بە ھەر بیانویەک بیت و بەو وەزیری جەنگی دەرکرد و خۆی کردە سەرۆکی ھێزە چەکدارەکان و وەزیری جەنگ و سەرجەم دەسەڵاتەکانی گرتە دەستی خۆی و بێ ئەوەی ھیچ کەسێک ناڕەزای دەرببڕێت و سەرەتای دیکتاتۆریەتی ھیتلەر دەستی پیکرد.</span><span style="color: #660000;"><br /></span><span style="color: #660000;">ئاڕمی پارتی سۆشیالیستی کرێکارانی ئەڵمانیا ناسراو بە نازی</span><span style="color: #660000;">پارتی نازی و بیروباوەڕەکانی[دەستکاری]</span><span style="color: #660000;">نازی بزوتنەوەیەکی سیاسی بوو کە لە ئەڵمانیادا دەرکەوت لە دوای جەنگی یەکەمی جیھانیدا و لە ساڵانی بیستەکانی سەدەی بیستەمدا بەسەرۆکایەتی ھیتلەری نازی پاشان گۆڕا بۆ سیستەمێکی سیاسی و ھەروەھا زاراوەی نازی بۆھەموو ئەو سیستەم و حکومەت و بیرو باوەڕانە دادەنرێت کە لە و پارتە بچێت کە لەو سەردەمەدا لە ئەڵمانیادا دامەزرا.نازی بزوتنەوەیەکی فاشی بوو کە ھەموو دەستی بەسەر ھەموو ئازادیەکی تاکدا گرتبوو بەڵام ڕێگەی بە خاوەندارێتی تایبەتی دابوو، وە بانگەشەی نازی نەتەوایەتی دوژمنکارانەو حوکمی عسکەرتارانەیان دەکرد و سەربەرزیان گەڕاندەوە بۆ ئەڵمانیاو سەرجەم گەلەکانی تری باکوری ئەوروپا کە بە ڕەچەڵەک دەچونەوە سەر ئاریەکان، وە پۆلێنێکیان بۆ نەتەوەکان کرد کە یەھودیەکان وسلاڤیەکان و نەتەوەکانی تر لە خوارەوەی پۆلێنەکەدا بوون. نازی دژایەتی دیموکراتی و شیوعیەت و سۆشیالیستی دەکرد لەگەڵ سەرجەم سیستەمە سیاسیە جیاوازەکانی ترکە بانگەشەی یەکسانیان دەکرد. نازی بە ھەموو ئەو کێشە ئابوری و سیاسیانەدا تێپەڕی کە لە دوای جەنگی جیھانی یەکەمەوە لە ساڵی (١٩١٤-١٩١٨) توشی ئەڵمانیا ھاتبوو ھەروەھا حکومەتی دیموکراتی جێگەی پاشایەتی گرتەوە کە بۆ ماوەیەکی زۆر حوکمی ئەڵمانیای کردبوو، بەڵام وڵات توشی ھەڵ ئاوسانێکی گەورە بوو وە بێکاریەکی گەورە لە دوای جەنگەوە توشی ئەڵمانیا بو بوو وە زۆربەی ئەڵمانیەکان لایەنگری خۆیان گۆڕی بۆ ئەو گروپە سیاسیانەی کە بانگەشەی گۆڕانکاری توند ڕەوانەی دەکرد. وە ئەم پارتە لەسەرەتادا ناوی پارتی کرێکارانی ئەڵمانیا بوو بە ھاتنە ناوەوەی ھیتلەر لە ساڵی ١٩١٩ و گەیشتنی بە خێرایی بە پۆستی سەرۆکایەتی پارتەکە ناوی پارتەکەی گۆڕی بۆپارتی کرێکارانی سۆشیالیستی نەتەوەیی ئەڵمانیا لەساڵی ١٩٢٠دا. ھیتلەر لەسەرەتادا ئامانجی سەرەکی ئامانجێکی نیشتیمانی بوو بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا بەڵێنی بەرپاکردنی شۆڕشێکی کۆمەڵایەتی دا بوو بۆ بەدەسھێنانی لایەنگری ھاوڵاتیان بۆخۆی ، وە پارتی نازی گەشەکردنێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی لە ئەنجامی ئەو گرفتانەی کە لەدوای کۆتای ھاتنی جەنگی جیھانیەوە توشی ئەڵمانیا ھاتبوو، ھیتلەرپشتگیری ھیزی سەربازی دەکرد بۆ رێکخستنی سیستەمی سیاسی و ھەوروەھا داگیرکاری لە ڕێگەی سەربازیەوە و ھەستا بە چاکسازی کۆمەڵایەتی کە بەم ھۆیەوە سەرسنجی جوتیارەکان و چینەکانی ناوەندی بۆخۆی ڕاکێشا و ھەروەھا پشتگیری سەرمایەدارەکانی کرد بۆ دژایەتی شیوعیەت. ئەمانەش ھەمو ھۆکار بوون بۆ فراوان بون بونی نازی لە ئەڵمانیاداو کە لە ساڵی ١٩٢٣ دا پارتی نازی نزیکەی ١٧٠٠٠ ئەندامی ھەبوو. گەیشتن بەدەسەڵات لە لایەن نازیەکانەوە پشتگیریەکی جەماوەری بەھێزی بەدەس نەھێنا ھەتا ئەو کاتەی کە جیھان توشی قەیرانێکی گوەرە ھات کە لەساڵی ١٩٢٩ وە دەستی پێکرد، لەمەو دوا ئەڵمانیەکان بە لێشاو دەچونە ناو پارتی نازیەوە و پارتەکەش لە لای خۆیەوە بەڵێنی چاکردنی باری ئابوری و بەھێزی دەسەڵات و گەڕانەوەی سەربەرزی نیشتیمانی بە ئەڵمانیەکان دا. وەلە ھەڵبژاردنەکەی ساڵی ١٩٣٢ دا پارتی نازی وەک و پارتێکی بەھێز دەرکەوت لە ئەڵمانیاد و لە ٣٠ یەنایەری ساڵی ١٩٣٣ دا ھیتلەر بوە ڕاوێژکار(سەرۆک وەزیران) و بە خێرای ڕوی کردە دیکتاتۆری و ئازادی تاک و ئازادی سیاسی قەدەغە کرد و سەرجەم پارتە سیاسیەکانی داخست جگە لە پارتی نازی نەبێت، ھەروەھا دەستی گرت بەسەر ڕۆژنامەو ڕاگەیاندەکان و خوێندندا، وە ھەستان بە دروستکردنی سیستەمێکی ئاسایشی بەھێز و دروستکردنی چەندین بەندیخانەی گەورە بۆ ئەو کەسانەی کە دژایەتی پارتی نازیان دەکرد لەو سەردەمەدا. پاش فراوان بونی جەنگەکان ھیتلەرو دەستو ۆێوەندەکەی خەونیان بە دروستکردنی ئیمپراتۆریەتی نازیەوە دەبینی کەدەس بەسەر ھەمو جیھاندا بگرێت و لەساڵی ١٩٣٨ دا دەستی کرد بە جێ بەجێ کردنی پلانەکەی و ھێزەکانی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩٣٨ دا نەمسا یان داگیر کرد و وە لە ساڵی دواتر چیک و سلۆڤاکیا ی پێشویان داگیر کرد، وە ھەروەھا لەساڵی ١٩٣٩ دا ھێرشیان کردە سەر پۆلەندا و دواتر جەنگی جیھانی دووەم دەستی پێکرد و کە ئەڵمانیاو ھاوپەیماننەکانی شکستیان ھێنا لە ساڵی ١٩٤٥ و حوکمی نازی لەناوبرا.</span></h3> </div>

زياني هيتله ر

ئادۆڵف ھیتلەر (١٨٨٩-١٩٤٥پ.ز) پێشەوای پارتی نەتەوەیی سۆسیالیستی ئەڵمانیا ناسراو بە (ئاڵمانیای نازی) و ڕابەری ئەڵمانیا لە سەردەمی دەسەڵاتد...

Read more »

تۆماس ئەدیسۆن

<div dir="rtl" style="text-align: right;" trbidi="on"> <div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"> <a href="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiq5xCqmUpidIdU-OilbIej90FtzsITtc2USKMpFrHqYZ7m4GM-EmZ26aKlq3SdQoBPkERYA6QggMYtUzWmHdehbH1PHOAmG8B-f5flh5is_Zv0tSn-ZNpnqmVT9ZH9sPSsG_TgMMut7Q7N/s1600/imgres.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="200" src="https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEiq5xCqmUpidIdU-OilbIej90FtzsITtc2USKMpFrHqYZ7m4GM-EmZ26aKlq3SdQoBPkERYA6QggMYtUzWmHdehbH1PHOAmG8B-f5flh5is_Zv0tSn-ZNpnqmVT9ZH9sPSsG_TgMMut7Q7N/s200/imgres.jpg" width="150" /></a></div> <h3> <span style="color: #660000;">زانای ئەمەریکی (تۆماس ئەدیسۆن) کە بە برەوپێدەری کۆتایی (innovator)<br />گڵۆپی کارەبایی (bulb light) دادەنرێت<br />بۆچی پاش زیاتر لە 1000 جار لە هەوڵ ئینجا گەیشتە ئەنجام ؟!<br />=========================================<br />هەرچەندە 23 زانای تر هەن هاوکات و پێش زانا ئەدیسۆن بوون کە هەوڵی داهێنانی<br />گڵۆپیان داوە بەڵام هیچیان وەکو گڵۆپەکەی زانا ئەدیسۆن نەبوو لە پڕ شەوقیدا<br />بۆیە زانا ئەدیسۆن بە داهێنەری گڵۆپ دادەنرێت نهێنی ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ<br />سێ خاڵ :<br />1. بەکارهێنانی مادەیەکی زۆر ڕۆشندەری تەمەن درێژ<br />(durable incandescent material)<br />2. تەواو دەرکێشانی هەوا لە دەوری کارەباکە ( better vacuum environmental )<br />ئەویش بە دانانی شووشەیەکی ڕوونی پووخت (الزجاجة) کارەباکەی لە هەوا دابڕی<br />3. بەکارهێنانی مادەیەک بەرگری زۆر کە پلەی توانەوەی بەرز بێت<br />(filament material of high resistance)<br />لەو سێ خاڵەش گرنگترینیان دابڕاندنی گڵۆپەکە بوو لە ئۆکسجین ئەویش بە دانانی شووشەیەکی ڕۆشن بە دەوری گڵۆپەکە بەمەش دوو دەسکەوتی گرنگی بەدیهێنا :<br />1. لەبەرئەوەی ئۆکسجین یارمەتی سووتان دەدات بۆیە ئەو مادەیەی کە بۆ گەیاندنی کارەبا بەکاریدەهێنا لە توانەوە ڕزگاری بوو<br />2. کارەبا لە هەوا زۆر ئارەزووی بە خاڵی بوونەوە هەیە چونکە بارگەی کارەبایی کارەبا<br />کە لێشاوێکی گۆڕاوی بواری موگناتیزی بە دەوری خۆیدا دروست دەکات بۆی هەیە بە پێی جۆری ئەو مادەیەی لە گڵۆپەکە بەکارهاتووە بۆ شەوقدانی ڕووناکی (+) یان (-)<br />یان هەردووکیان بێت ، هەروەها زەویش پڕە لە بارگەی کارەبای (+) و (-) هەرچەندە<br />لەکۆتایدا هەموو گۆی زەوی بەرەنجامی بارگە کارەباییەکانی (سفر) چونکە<br />کڕۆکی زەوی زۆر زۆر گەرمە بۆیە مادە تواوەکان ئیلکترۆن دەرەپەڕێنن و گەردیلەکانیان دەبنە ئایۆن (ion) هەڵگری بارگەی کارەبای (+) بەرەو چینی حەوتەمی سەرەوەی<br />زەوی دەڕۆن کە پڕە لە بارگەی کارەبا (-) ئەمەش لەبەرئەوەی بارگەی موجەب و سالب هەمیشە بەرەو یەکتری دەجوڵێن ،<br />لە چینە بەرزەکانی چینی یەکەمی بەرگە هەوای دەوری زەوی پڕە لە بارگەی کارەبایی<br />(+) و (-) بەڵام لەو شوێنەی ئێمەی لێدەژین (earth's environmental surface)<br />[[ بێ بارگەیە ]] ئەمەش ناوەندێکی زۆر گونجاوی دروستکردووە تاوەکو هەورە بروسکە<br />کە بارگەی کارەبایی (-) بێ کێشە تێپەڕ ببێت و لەگەڵ بارگە کارەبای (+) ڕووکاری زەوی کە بەتایبەتی لە نووکە تیژەکانی وەک شاخەکاندا کۆدەبنەوە خاڵی ببێتەوە بەمەش هەورە تریشقە دروست دەبێت هەر بە هەمان شێوە کارەباش هەر هەمان ڕەفتار دەکات<br />هەوڵ دەدات خێرا بەرەو زەوی بڕوات و خاڵی ببێتەوە چونکە بۆ نموونە ئەگەر کارەباکە بارگە (-) بوو ئەوا بارگە کارەباییە سالبەکانی زەوی لەو ناوچەیە دوور دەکەونەوە وە بۆ گەڕاندنەوە هاوسەنگی بارگە کارەباییەکە هەوڵی جێنشینی بارگە ڕۆشتووەکان دەدەن بەڵام لەبەرئەوەی لە زەویدا بارگەی کارەبایی (+) هەیە لە ئەنجامی لێکنزیکبوونەوەیاندا پرتەی کارەبایی و خاڵی بوونەوە ڕوودەدات<br />خۆ ئەگەر زانا ئەدیسۆن [ bottle - الزجاجة - شووشە ] بەکاربهێنایە هەر لە سەرەتاوە<br />ئەوا لەو هەموو تاقیکردنەوە فەشەلی نەدەهێنا وە لە دواجاردا کە ئەم کارەی کرد<br />گڵۆپێکی بەرهەمهێنا خاوەنی ڕووناکییەکی زۆر بوو<br />پرسیاری جەوهەری ئەوەیە ئایا ئەگەر زانا ئەدیسۆن ئاگادار بوایە بەم ئایەتەی قورئانی پیرۆز ئایا ئەو هەزاران جارە شکستی دەخوارد لە دروستکردنی یەکەمین گڵۆپ ؟!<br />{ الله نور السموات والأرض مثل نوره كمشكاة فيها مصباح [ المصباح في زجاجة ]<br />الزجاجة كأنها كوكب دري يوقد من شجرة مباركة زيتونة لا شرقية ولا غربية يكاد زيتها<br />يضيء ولو لم تمسسه نار نور على نور يهدي الله لنوره من يشاء ويضرب الله الأمثال<br />للناس و الله بكل شيء عليم }<br />واتە ( خوا نوور و ڕووناکی ئاسمانه‌کان و زه‌ویه ، نموونه‌ی نوور و ڕووناکیه‌که‌ی وه‌ك<br />تاقێك وایه چرایه‌کی تێدا بێت ، [ چراکه‌ له‌ناو شووشه‌یه‌کدا بێت] شووشه‌که‌ش وه‌ك هه‌ساره‌یه‌کی گه‌ش و پرشنگدار وابێت و داگیرسابێت به ڕۆنی دره‌ختی موباره‌ك و به‌فه‌ڕی زه‌یتوون ، ڕووی نه له ڕۆژهه‌ڵات و نه له ڕۆژئاوا بێت ، ڕۆنه‌که‌شی ئه‌وه‌نده<br />پاك و بێگه‌رده‌ خه‌ریکه خۆی دابگیرسێت و ڕووناکی بداته‌وه‌ ئه‌گه‌ر ئاگریش لێی نه‌دات ، ئه‌و هیدایه‌ت و ڕێنمونییه که قورئانه ڕووناکی یه له‌سه‌ر ڕووناکی، خوایش هیدایه‌تی<br />ئه‌و که‌سانه ده‌دات که ده‌یه‌وێت و شایسته‌ن بۆ لای نووری خۆی که قورئانه‌، خوا چه‌نده‌ها نموونه ده‌هێنێته‌وه بۆ خه‌ڵکی، خوایش به‌هه‌موو شتێك زانایه‌ )<br />شایانی باسە زانا ئەدیسۆن کەسێکی باوەڕدار بووە بە خوای گەورە وەک لەم وتە بەنرخەیدا دەڵێ :<br />(I believe in the existence of a Supreme Intelligence pervading the Universe)<br />واتە { من باوەڕم بە بوونی خوایەکی بەرز و زانا و بە دەسەڵات هەیە کە ئەم گەردوونە بە ئەمری ئەو هەڵدەسورێت }</span></h3> </div>

تۆماس ئەدیسۆن

زانای ئەمەریکی (تۆماس ئەدیسۆن) کە بە برەوپێدەری کۆتایی (innovator) گڵۆپی کارەبایی (bulb light) دادەنرێت بۆچی پاش زیاتر لە 1000 جار لە هە...

Read more »

ماندێلا

<div dir="rtl" style="text-align: right;" trbidi="on"> <br /> <div style="background-color: white; color: #666666; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12px; text-align: justify;"> <div class="wsite-multicol" style="direction: ltr; position: relative;"> <div class="wsite-multicol-table-wrap" style="margin: 0px -15px;"> <table class="wsite-multicol-table" style="border-collapse: collapse; border: 0px !important; margin: 0px !important; padding: 0px !important; position: relative; table-layout: fixed; width: 715px;"><tbody class="wsite-multicol-tbody"> <tr class="wsite-multicol-tr"><td class="wsite-multicol-col" style="border: 0px !important; margin: 0px !important; padding: 0px 15px; vertical-align: top; width: 327px;"><div class="wsite-image wsite-image-border-thin " style="margin-left: 0px; margin-right: 0px; padding-bottom: 10px; padding-left: 2px !important; padding-right: 2px !important; padding-top: 10px; position: relative; text-align: center;"> <a href="https://www.blogger.com/null" style="color: #124a97;"><img alt="Picture" src="http://wtauamozhgari.weebly.com/uploads/1/7/8/5/17856647/9560985.gif?320" style="border: 1px solid rgba(0, 0, 0, 0.129412); margin-left: -2px !important; margin-right: -2px !important; max-width: 100%; padding: 1px !important; vertical-align: middle; width: auto;" /></a><div style="font-size: 10.8000001907349px;"> </div> </div> </td></tr> </tbody></table> </div> </div> </div> <div class="paragraph" style="background-color: white; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12px; line-height: 1.5; margin: 0px; padding: 0.5em 0px; text-align: center;"> <span style="font-size: large;"><span style="color: #660000;"><br />  ماندێلا  کێ یە<br /><br />ناوی تەواوی ( ڕۆلیهلا  لا نیلیسۆن ماندێلا) یە، لە 18 ی  تەمووزی ساڵی 1918 لە ترانسکای باشووری ئەفریقا  لەدایک بووە،خوێندنی سەرەتایی هەر لەووڵات دەستپێکرد،<br /><br />تاکو ساڵی 1930 لەپاشان درێژەی دابە خوێندن تاگەیشتە بەدەست هێنانی بەکالۆرێۆس  ، بەڵام لەدوای هەزار ناڕەحەتی .<br /><br />سەر بە خانەوادەی مادیبا یە باوکیشی یەکێک بووە لە سەرۆکەکانی خێڵی  تیمبۆ  بۆیە دوای مردنی باوکی دەست نیشانکرا کە جێگای باوکی بگرێتەوە،<br /><br />لەماوەی زانکۆ  نێلسۆن ماندێلا  جەند جارێک جیاکرایەوە و دابڕا  لەخوێندن لەگەڵ هاوڕێیەکی بەناوی  ئۆلیفەر تامبۆ  بەتۆمەتی هاندانی قووتابیان بۆ مانگرتن  و،<br /><br />ناڕەزایی دژی سیستەمی حوکمڕانی ووڵات، بۆیە خوێندنی  ماندێلا بە ئاسۆیەکی بڕ گیروگرفتا تێ پەڕی ، یەکەم کاردانەوەی  ماندێلا  ڕاگەیاندنی  ئۆپۆزیسیۆن بوو لە،<br /><br />ساڵی 1942 پەیوەندی کرد بە ڕێخراوی ئەنجومەنی  نەتەوەی ئەفریقی بۆ پاراستنی مافی ڕەشپێستەکان،<br /><br />ساڵی 1942 ماندێلا بوو بە فەرماندەی ئۆپۆزیسێۆن و بەرهەڵستی لەووڵات، ساڵی 1950 ماندێلا پەیوەندی بەهێزی دروست کرد لەگەڵ هەموو سەرۆک هۆزەکانی ووڵات،<br /><br />و توانی پاڵپشتێکی بەهێز پەیدا بکات تاکو ساڵی 1960، ساڵی 1961 ماندێلا بوو بە سەرۆکی  باڵی سەربازی کۆنگرەی نیشتیمانی ئەفریقی،<br /><br />لەشوباتی 1962 ماندێلا دەست گیر کرا بۆماوەی پێنج ساڵ حوکم درا ، بەتۆمەتی سەفەر کردن بۆ دەرەوەی ووڵات  و بەشێوەیەکی نایاسایی  و ڕێکخستنی مانگرتن و یووندو تیژی،<br /><br />هێشتا ماوەی حوکمی پێنج ساڵەکەی زیندانی کۆتایی نەهاتبو جارێکی دیکە حوکم درایەوە بەدرێژایی هەموو ژیانی ، ئەمجارەیان بەتۆمەتی پلان دانان بۆ کردەوەی جەکداری ،<br /><br />و خیانەت کردن لەووڵات ، بەڵام خیانەت لە سیفەتەکانی ماندێلا دانەبووە.<br /><br /><br /><br /><br />      ئەمەش بەشێک لەخوێندنەوەی کتێبەکە ی نێڵسۆن ماندێلابە کەلە 22 دەوڵەت و 20 زمانی جیا جیای جیهانی بڵاوکراوەتەوە، منیش لەزمانی ئەڵمانیەوە بۆم وەرگێڕاونەتە ،<br /><br />سەر زمانی شیرینی کوردی  ، ناوی کتێبەکەی (  دیاڵۆ گ لەگەڵ خۆمدا) .یە<br /><br /><br />ئەو کوختەی منی تیا دەژیام هیج جۆرە پیویستیەکی بەمانای خۆراوای تیا نەبوو ، من لەسەر حەسیر دەنووستم ، زەوی کوختەکە هیج ڕاخەرێکی بۆ دانیشتن تیانەبوو،<br /><br />تاماوەیەکی زۆریش نەم دەزانی  سرین جی یە!! خواردنمان تەنیا ئەو شتانە بوو کەخۆمان بەرهەمان دەهێنا ، دایکم خۆی گەنمە شامی دەجاندو  درەوی دەکرد ، لەتەمەنی<br /><br />پێنج ساڵیدا بووم بەشوان لە دەشت جاودێری مەڕو ماڵاتم دەکرد ، هەر لەو دەشتانە دا وانەی تازە فێربووم ، ڕاوی تەیرو تواڵ بە قۆجەقانی  کۆکردنەوەی هەنگوین و ،<br /><br />میوە و ڕیشەی خۆراک خواردنەوەی شیر ی گەرم و شیرین، مەلەکردن لەڕووبارەکاندا و ماسی گرتن بە قولاپ.<br /><br />منیش وەک هەموو مناڵەکانی تیرەی  خوسا تەنیا لەڕێگەی بینینەوە هوشیاریم پەیدا کردو فێری زانست بووم . ئێمە زانیاریمان بەهۆی جاولێکردنەوە بەدەست هێنا،<br /><br />نەک لەڕێی پرسیارکردنەوە پرسیار کردن لەناو خێزانی ئێمەدا گەلێک زەحمەت بوو ، کەبۆ یەکەم جار لەماڵی یەکێک لە سپی پێستەکاندا منداڵەکانم بینی جۆن پرسیار ،<br /><br />لەباوک و دایکیان دەکەن سەرم سوڕما ، باوکم ودایکم ئەوەیان پێ ناخۆش بوو  دەبوو ئێمە ڕێز لەهەموو داب و نەریتێکی کۆمەڵایەتی و ئاینی بگرین و حەرام و حەڵاڵ بزانین،<br /><br />خەڵکی پەیڕەویان لەباو باپیریان دەکرد و ژنانیش، هەرجیەکیان بەمیراتی بۆ مابووە ملکەجی بوون لێیان لانەئەدا ، ئەگەر یەکێک بەهەر شێوەیەک بێ ڕێزی بەرانبەر باو باپیرانی کردبا،<br /><br />دەبوو بەرامبەر بەو تاوانە بڕواتە لای سەرۆک یان جادو گەری خێڵ تاداوای لێخۆش بکات ،ئەمانە لای من ئاسای بوو سەرەتای ژیانی من وا دەستی پێکرد.<br /><br />ئەم کوڕە بەمجۆرە جیرۆکی خۆی دەگێڕێتەوە :کاتێک دایکی لەگوندەکەیەوە  کیونو   ، بۆ خوێندن دەیبات بۆ گوندێکی پێشکەوتوتر ( مەکهکزون ) lلەوێ لەماڵی سەرۆک خێڵێکدا،<br /><br />کەهاوڕێی باوکی بوو دەمێنێتەوە.هەستی منداڵێکی گوندی تێدەگەڕێت کەجو بێتە شارێکی گەورەوە لەئەنجامی تێکەڵ بوون لەگەڵ سپی پێست و قەشەو مەسیحیەکاندا ،<br /><br />بەتەواوی خۆی وەگ لادێیەک دێتەبەرجاو شەرم دایدەگرێت بەنا جاری خەمی ئەوەی لێدێت کەجۆن لەگەڵ ئەو دۆخە تازەیەدا ڕابێت، هەست بەدواکەوتوی ئەکات و لەگەڵ،<br /><br />ڤینسی   کجە قەشەدا میانە دەبەستێت ، پیاسەی لەگەڵدا دەکات و دڵی بەدەست بهێنێت ، بەڵام خوشکە گەورەکەی ڤینسی گاڵتەی بەو خۆشەویستیە دێت و دەیەوێت<br /><br />بەهەر شێوەیەک بێت خوشکەکەی پەشیمان بکاتەوە ، جونکە بەردەوام پێی دەڵێت ئەو کوڕە گوندی و کێویە،  دواکەوتووەو هیج لەئەتەکێتی شارستانێتی نازانێت هەر بۆ سەلماندنی<br /><br />ئەو ڕاستیە ڕۆژێک بۆنیوەڕۆژەکردن داوەتی کورەکە بۆ ماڵی خۆیان دەکات، کورە پێش ئەوەی دەست بەخواردن بکات  دەکەوێتە سووسە و جاودێری ئەوانی تر تابزانێت ئەوان جۆن و،<br /><br />بەج شێوەیەک نان دەخۆن ئەو هەر وا فێر بووە کەبەدەست نان بخوات ، بەڵام کەدەبینێت میوانەکانی تر جەقۆ و جنگاڵ بەکار دەهێنن ئەویش جاویان لێ دەکات و هەر بەو دەستورە<br /><br />ئەکەوێتە گیانی باڵە مریشکێک ، بەڵام جەند دەکۆشێت ئەو کارەی بەجاکی بۆ ناکرێت،  ئەمەندەیش جەقۆو جنگاڵ بەقاپەکاندا ئەکێشێت کەئەوانی تر لەتەقەتەقەکەی ڕادەمێنن،<br /><br />دەکەونە تەماشاکردن خوشکی گەورە لەخوشکی بجووک ڕادەمێنێت و وەک پێی بڵێت!!!!پێم نەوتیت ج گوندیەکە ?!!  بەڵام کورەکە وەک خۆی دەڵێ من هەر ئارەقەم دەڕشت و<br /><br />نەمدەویست دان بەشکستەکەمدابنێم و بەدەست باڵە مریشکەکە بخۆم  بۆیە ئەو ڕۆژە تا ڕادەیەکی زۆربەبرسێتی مامەوە ، پاشان خوشکی بجووک دەڵێت،<br /><br />ئەگەر تۆ عاشقی کوڕێکی وا دوا کەوتوبیت هەموو ژیانت بە بێ هودەی دەگوزەرێنیت ، <br /><br />ئەم لاوە کەدەگاتە قۆناخی زانکۆ ئەوسا فێر دەبێت بیجامە لە بەر بکات ، لەسەرەتادا پێی قەڵسەو پاشان ووردە ووردە لەگەڵیا ڕادێت  تەنانەت تائەو قۆناخە نەیزانیوە فڵجەو دەرمانی دان،<br /><br />جی یە  جونکە پێشتر لەماڵدا بۆ سپیکردنەوە ی دان تەنیا خۆڵە مێشی بەکار هێناوە،  هەروەها گەرماو تەوالێتیشی هەر لاتازە بووە.<br /><br />کەدوای تەواو کردنی زانکۆ دەگەڕێتەوە گوندەکەیو دەیانەوێت بەزۆر ژنی بۆ بهێنن، لەتاودا هەڵدێت و ڕوو لە ( ژوهانسبۆرگ ) دەکات کەئەوسا سەنتەری دەسەڵاتو جالاکی سیاسی و<br /><br />ئابووری ڕێخراوە جۆر بە جۆرەکان بووە ، دەیەوێت لەوێ ببێتە کا رمەند و  لێسانسی یاسایش بخوێنێت ، لەوێ ئەو دیمەنە نامۆیانە دەبینێت کەمانای ڕەگەز پەرستی سپی پێستەکان،<br /><br />بەرامبەر بە ڕەش پێستە ڕەسەنە کانی ئەو ووڵاتە ، لەوە دەگات کەسپی پێستەکان ڕەش پێستی خاوەنی ڕەسەنی ووڵاتەکە بەنۆکەری خۆیان دەزانن ، تەنانەت بەو پەرداخو<br /><br />پیاڵانە جا ناخۆنەوە ، کە ئەوان دەمی تێوە دەدەن هەروەها دەسەڵاتی تەواوی کارگەو کۆمپانیاکانی لەژێر دەستی ئەواندایە کەبە ئارەزوەەەی خۆیان یاری بە جارەنووسی ڕەش پێستەکان،<br /><br />دەکەن ، بەڵام ئەم لاوە بەویژدانەوە باس لەهەستی مرۆفانەی ئەو سپی پێستانە دەکات کەگیانی ڕەگەز پەرستیان تیانی یە و لەگەڵ ڕەش پێستەکاندا بەخۆشەویستی دەژین<br /><br />و بەتایبەتی ئەو لاوانەی  بیری کۆمۆنیستیان تیایە و دەیانەوێت ڕژێم و کۆمەڵگاکە بگۆڕن و کێشەی ڕەگەز پەرەستی نەهێڵن.<br /><br />هەرجەندە ئەم بەشێوەیەکی فەرمی وابەستەی پارتی کۆمۆنیست نی یەو لەدیدێکی ترەوە بۆ جارە سەری کێشەی گەلەکەی دەگەڕێت، بەڵام بەهۆی هاوڕێ کۆمۆنیستەکانیەوە<br /><br />ئامادەی گەلێک لەدانیشتن و گفتوگۆیان دەبێت و تاڕادەیەکی باشیش لەفەلسەفەی مارکسیەت دەگات.<br /><br />ئەم لاوە ڕەشپێستە وەک لەمنداڵیدا بە بێ بەش ژیاوە لەلاوێتیشدا هەر وابووە ، کاتێک لەشارۆجکەی  ئەلکساندرا  لەسەر کار دادەمەزرێت پارەی ئەوەی نی یە جرایەک بکڕێت،<br /><br />لەبر گڕی مۆم دا دەخویێێتەوە  لەشارۆجکەکەوە تا ئەو ماڵەی بەکرێی گرتووە و تیا دەژی نزیکەی شەش میلە ، زۆر جار ئەو ڕێگا دوورە بەپێ دەبڕێت جونکە ناتوانێت کرێی ئوتومبێل بدات<br /><br />ڕۆژانە لەخواردنی جاک بێ بەشە و  تەنیا قاتێک جلی هەیە  تەنانەت هاوڕێیەکی کە هەمان قەدو باڵای ئەوی هەیە  قاتێک جاکەتو پانتۆڵی خۆی دەداتێ ،<br /><br />ئەو بۆ ماوەی جەند ساڵێ بەپینەو ۆەڕۆ لەبەری دەکات ، کە لە ژوهانسبۆرگ دەبێت بەکارمەندی کۆمپانیایەک ئیتر لەوێوە دەکەوێتە ناو کۆری سیاسەتەوە ، جونکە وەک خۆی<br /><br />دەڵێت هەموو هاو نیشتمانیەکی باشووری ئەفریقا هەر بەمنداڵی هەست بەوە دەکات  کەلە ژێر سیستەمی ڕەگەز پەرستانەی سپی پێستەکاندا دەژی  جیاوازی ئەو دووانە لەڕووی<br /><br />یاسای و مامەڵەی ڕۆژانەوە ئەوەندە زۆرە کەناتوانێت جاو پۆشی لێبکەیت ، جونکە ئەو مناڵە ڕەشە لە خەستەخانەیەک لەدایک ئەبێت کەتایبەتە بە ڕەشپێستەوە لەقوتابخانەیەک دەخوێنێت<br /><br />کەتەنیا بۆ ئەوانە ، ناتوانێت سواری ئەو ماشێنە بێت کە هی  سپی پێستەکانە ، ناتوانێت بەکەنار ڕووبارێکدا تێپەڕن کەتایبەتە بە سپیپێستەوە سەعات یانزەی شەو پیاسەی سەر شەقام،<br /><br />بۆ ئەوان نابێت، بێکاری تاوانە و کارکردنیش لەهەندێ شوێندا بۆ رەشپێست هەر تاوانە ، ڕەش پێست جەند ە یاساناسێکی بەتواناو بەهرە بێت بەڵام برگیز ناکرێتە دادوەرو قازی<br /><br />جونکە ئەوە پلەو پایەی ڕەنگی پێستە نەک بڕوانامەو لێهاتوی سپیپێست بۆی هەیە لەجێگایەکدا داوای شوناس نامە لەڕەشپێستبکات یان بیخاتە زیندانەوە ، بۆیە ئەو منداڵە بیەوێت یان نا<br /><br />لەسیاسەت دەگات  دەزانێت ئەوەی لەگەڵیدا دەکرێت شتێکە لە دەرەوەی هەستی مرۆفایەتی و کەسانێکیش ئەم کارە دەکەن بێجگە لە رەنگی پێست هیج جیاوازیەکی ،<br /><br />مرۆفانەیان لەگەڵ ئەمدانی یە  ، ئەم لاوە بەم  هەستە پڕەوە بەگژ بیروباوەری  ئاپارتیدا دەجێت کە بەپێ ی ئەو ئایدیایە دەبوو سپیپێست لەسەروی ڕەشپێستەکان و هندیەکانەوە بن<br /><br />واتە دەبێ سپیپێست هەمیشە بە سەرۆکی بمێنێتەوە ، ئەگەر جی کەمینەی دانیشتوانی ووڵاتەکەیشن، ئەم تێکۆشەرە لەڕێ ی جالاکیە سیاسیەکانیەوە<br /><br />دەبێتە سەرۆکی کۆنگرەی میللی ئەفریقا کەگەورەترین ڕێخراوە لەسەر یاستی هەموو کیشوەرەکە و داوای یەکسانی و نەهێشتنی نەژاد پەرەستی ئازادی ررڵاتەکان دەکات ،<br /><br />بەڵام دەسەڵاتدارە ڕەگەز پەرستەکان هەست بەمەترسی ئەو لاوە ڕوناکبیرو ئازادی ویستە دەکەن  بۆ ماوەی 27 ساڵ لەبەهاری لاوێتیەوە دەیخەنە زیندانەوە  تا ساڵی 1990 لە تەمەنی<br /><br />حەفتاو دوو ساڵیدا و لەژێر فشارێکی نێو دەوڵەتیدا ئازاد دەکرێت دەبێتە سەرۆک کۆماری وڵاتەکە و خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی پێ دەبەخشرێت .<br /><br /><br />ئەم پیاوە مەزنە دوایی ڕزگار بوونی لەبەندیخانە  لەلایەن دەوڵەتی تورکیاوە داوای سەردانی ئەو وڵاتەی لێکرا  بەڵام ئەو بەتوندی داواکەی ڕەت کردەوە بە دەسەڵاتدارانی تورکی ووت:<br /><br />من نایەم بۆ ووڵاتێک خوێنی کورد بە جیاکانیدا بڕێژرێت<br />------------------------------------------------------------  .  سڵاوی ئازادی خوازانی کورد لە(  نیلسۆن ماندێلا) ی سمبولی تێکۆشان.<br /><br /><br /><br />دوای بڵاو بوونەوەی کتێبەکەی ماندێلا هاوڵاتیانی ژۆهانسبێرگ  پایتەختی ئەفریقای باشوور بۆ بەدەست هێنانی لەبەیانیەکی زووەوە لەبر دەم کتێبخانەکاندا ڕیزببون کەلە<br /><br />22 دەوڵەت و بە 20 زمانی جیاجیای جیهانی بڵاوکرایەوە.<br /><br />کتێبە نۆیەکەی ماندێلا پێشەکییەکەی لەلایەن باراک ئۆبامای سەرۆکی ئەمریکاوە نووسراوە .<br /><br /><br /><br />                                                                                                                                                لەماوەی 27ساڵی ژوورە تاریکەکانی زیندان ماندێلا لەدووری لایەنگرانی و<br />                                                                                                                                               <br />                                                                                                                                                هەموو ئەو هەژارانەی لەئەفریقا زوڵمیان لێدەکرێت ، هەموو گەنجایەتی  <br /><br />                                                                                                                                                و بیرو هۆشی خۆی کردە یادگاری لەسەر دیواری بەندیخانەدا لە پێناو ،<br />                                           <br />                                                                                                                                                نەمانی جیاوازی لەنێوان مرۆفەکاندا .</span><br /><br /><span style="color: #666666;">            ماندێلا زۆر حەز دەکات تەماشای ئاوابوونی ڕۆژ بکات،</span><br /><br /><br /><span style="color: #666666;">                                                                                                                                            هەروەها حەزی لەمۆسیقای ئەفریقییە. </span></span></div> </div>

ماندێلا

  ماندێلا  کێ یە ناوی تەواوی ( ڕۆلیهلا  لا نیلیسۆن ماندێلا) یە، لە 18 ی  تەمووزی ساڵی 1918 لە ترانسکای باشووری ئەفریقا  لەدا...

Read more »

جەند زانیاریەك دەربارەی چارلی چاپلین

<div dir="rtl" style="text-align: right;" trbidi="on"> <table id="blogTable" style="border: 0px; color: #666666; font-family: Arial, Helvetica, sans-serif; font-size: 12px; table-layout: fixed; width: 910px;"><tbody> <tr><td valign="top"><div class="blog-body" id="679141864102426877-blog" style="float: left; width: 685px;"> <div id="wsite-content"> <div class="blog-post" id="blog-post-428758899377424122" style="position: relative; zoom: 1;"> <div class="blog-header" style="border: none !important; line-height: 1.5 !important; margin: 0px !important; overflow: hidden; padding: 0px !important; width: 685px;"> <h2 class="blog-title" style="border: none !important; font-size: 30px !important; line-height: 1.5 !important; margin: 0px !important; padding: 0px !important;"> <a href="https://www.blogger.com/null" style="clear: right; float: right; margin-bottom: 1em; margin-left: 1em;"><span style="color: #660000;"><img alt="Picture" class="galleryImageBorder" src="http://wtauamozhgari.weebly.com/uploads/1/7/8/5/17856647/6252793.jpg?505" style="border: 1px solid rgba(0, 0, 0, 0.129412); margin: 5px 10px 10px 0px; padding: 3px; vertical-align: middle;" /></span></a><span style="color: #660000;"><br /></span></h2> </div> <div class="blog-content" style="clear: both; margin-bottom: 15px; text-align: justify;"> <span class="imgPusher" style="display: block; float: left; height: 0px; overflow: hidden;"></span><span style="clear: left; float: left; margin-top: 0px; position: relative; z-index: 10;"><div style="font-size: 10.8000001907349px; margin-bottom: 10px; margin-top: -10px; text-align: center;"> </div> </span><div class="paragraph" style="line-height: 1.5; margin: 0px; padding: 0.5em 0px; text-align: center;"> <span style="color: #660000; font-size: large;"><em style="position: relative;">* چاڕڵی چاپڵن یەكەمین ئەكتەر بوو لە مێژوودا، كە ساڵی 1925 وێنەكەی لە رووبەرگی گۆڤاری "تایمز"ـدا بڵاو كرایەوە.<br /><br />* تەرمی چاپڵن لە قووڵایی دوو مەتر نێژراوە و بە چیمەنتۆ پڕكراوەتەوە، چونكە دوای یەك هەفتە لە مردنی تەرمەكەی دزرا و دوای 11 هەفتە وەرگیرایەوە.<br /><br />دوای مردنی كەشتییەكی ئاسمانی ئۆكڕانیایی بە ناویەوە كرا.<br />* چارڵی ئاشقی كچە گەنجەكان بوو.<br /><br />یەك خەڵاتی ئۆسكاری بە دەست هێناوە، ئەویش لە ساڵی 1929ـدا بوو.<br /><br /> فیلمێكی بەرهەم هێنا، بەڵام هەرگیز كەس نەیبینی، فیلمەكە دەبوو لە ساڵی 1933ـدا نمایش بكرێت، بەڵام چاپڵن بە بەرچاوی خەڵكەوە شریتەكەی دڕاند و كەسیش تا ئێستا نەیزانی بۆ.<br /><br /> چاپڵن هەرگیز باوەڕی بە بەرهەمهێنانی فیلم و دەنگ پێكەوە نەبوو، ئەو پێی وا بوو فیلمی بێدەنگ قووڵترە و فیكری خەڵك زیاتر دەورووژێنێت.<br /><br /> چارڵی ئامادە بوو دیمەنێك سەد جار دووبارە بكاتەوە بۆ ئەوەی جوانترین دیمەنی نواندنی دەست بكەوێت، بەهۆی ماندووبوون و نەخۆشی شەكرەوە زۆرجار ڕەوانەی نەخۆشخانە دەكرا.<br /><br />بە هۆی بۆچوون و هەڵوێستی سیاسییەوە چاپڵن لە ساڵی 1953ـدا لە ئەمەریكاوە بۆ سویسڕا دوور خرایەوە و تا ئەو ڕۆژەی مرد هەر لەوێ مایەوە...</em></span></div> </div> </div> </div> </div> </td></tr> </tbody></table> </div>

جەند زانیاریەك دەربارەی چارلی چاپلین

* چاڕڵی چاپڵن یەكەمین ئەكتەر بوو لە مێژوودا، كە ساڵی 1925 وێنەكەی لە رووبەرگی گۆڤاری "تایمز"ـدا بڵاو كرایەوە. * تەرمی...

Read more »